Μετάφραση, Ενότητα 7η

Ενότητα 7η, «Η επιστήμη στην υπηρεσία της άμυνας του κράτους», Πλούταρχος, Μάρκελλος, 14.12-15

Καὶ μέντοι καὶ Ἀρχιμήδης,                       Βέβαια ο Αρχιμήδης, 
ὢν συγγενὴς καὶ φίλος                            που ήταν συγγενής και φίλος 
Ἱέρωνι τῷ βασιλεῖ,                                 του βασιλιά Ιέρωνα, 
ἔγραψεν                                               έγραψε 
ὡς τῇ δοθείσῃ δυνάμει                           ότι με την ανάλογη (=δοσμένη) δύναμη 
δυνατόν ἐστι κινῆσαι                              είναι δυνατό να μετακινήσει 
τὸ δοθὲν βάρος                                     οποιοδήποτε (=δοσμένο) βάρος 
καὶ νεανιευσάμενος […]                         και καυχώμενος σαν μικρό παιδί, 
εἶπεν ὡς, εἰ γῆν εἶχεν ἑτέραν,                 είπε πως, αν διέθετε άλλη μια γη, 
ἐκίνησεν ἂν ταύτην                                θα μπορούσε να τη μετακινήσει (τη γη), 
μεταβὰς εἰς ἐκείνην.                              αφού πήγαινε σε εκείνη. 
Θαυμάσαντος δὲ τοῦ Ἱέρωνος                Και καθώς έμεινε έκπληκτος ο Ιέρωνας 
καὶ δεηθέντος                                       και του ζήτησε 
εἰς ἔργον ἐξαγαγεῖν τὸ πρόβλημα            να επιδείξει το θεώρημα στην πράξη 
καὶ δεῖξαί τι τῶν μεγάλων κινούμενον       και να αποδείξει ότι κινείται κάτι μεγάλο 
ὑπὸ σμικρᾶς δυνάμεως,                        από μικρή δύναμη, 
ὁλκάδα τριάρμενον                                ένα φορτηγό πλοίο τρικάταρτο 
τῶν βασιλικῶν                                      από τα βασιλικά, 
νεωλκηθεῖσαν                                       που το τράβηξαν από τη θάλασσα στη στεριά 
πόνῳ μεγάλῳ καὶ χειρί πολλῇ,                με πολύ κόπο και με πολλούς εργάτες, 
ἐμβαλὼν ἀνθρώπους τε πολλοὺς            αφού έβαλε μέσα ανθρώπους πολλούς 
καὶ τὸν συνήθη φόρτον,                         και το συνηθισμένο φορτίο, 
αὐτὸς ἄπωθεν καθήμενος,                     αυτός από μακριά καθισμένος, 
οὐ μετὰ σπουδῆς ἀλλ’ ἠρέμα                 χωρίς βιασύνη, αλλά ήρεμα 
τῇ χειρὶ σείων                                      μετακινώντας με το χέρι του 
ἀρχήν τινα πολυσπάστου,                     την άκρη του σχοινιού από ένα σύστημα τροχαλιών 
προσηγάγετο,                                      το τράβηξε προς το μέρος του
λείως καὶ ἀπταίστως,                            ομαλά και χωρίς δυσκολία, 
ὥσπερ διὰ θαλάσσης ἐπιθέουσαν.         σαν να διέσχιζε τη θάλασσα. 
Ἐκπλαγεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς                     Καθώς έμεινε, λοιπόν, έκπληκτος ο βασιλιάς 
καὶ συννοήσας                                     και (καθώς) κατανόησε 
τῆς τέχνης τὴν δύναμιν,                        τη δύναμη της επιστήμης, 
ἔπεισε τὸν Ἀρχιμήδην                          έπεισε τον Αρχιμήδη 
ὅπως αὐτῷ κατασκευάσῃ                     να του κατασκευάσει  
μηχανήματα                                        μηχανές
πρὸς πᾶσαν ἰδέαν πολιορκίας               για κάθε είδος πολιορκίας 
τὰ μὲν ἀμυνομένῳ                               άλλα για περιπτώσεις αμυντικού πολέμου, 
τὰ δὲ ἐπιχειροῦντι.                              άλλα για περιπτώσεις επιθετικού πολέμου. 
Οἷς αὐτὸς μὲν οὐκ ἐχρήσατο,               Αυτά βέβαια ο ίδιος δεν τα χρησιμοποίησε, 
βιώσας τὸ πλεῖστον τοῦ βίου                γιατί έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του 
ἀπόλεμον καὶ πανηγυρικόν,                  χωρίς πόλεμο και γεμάτο απολαύσεις, 
τότε δ’ ὑπῆρχε τοῖς Συρακοσίοις           για τους Συρακούσιους όμως υπήρχε 
εἰς δέον ἡ παρασκευή,                        ο εξοπλισμός για την κατάλληλη στιγμή, 
καὶ μετὰ τῆς παρασκευῆς                     και μαζί με τον εξοπλισμό 
ὁ δημιουργός.                                    και ο δημιουργός του. 

 

Πρώτο παράλληλο κείμενο, Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, 5.40 

Μετάφραση 
Ο βασιλιάς των Συρακουσών Ιέρων, που σε όλα τα θέματα πολιτευόταν ως φίλος των Ρωμαίων, είχε επιδιώξει με ζήλο να κατασκευάσει ιερά και γυμναστήρια, φιλοδοξούσε όμως να ναυπηγήσει και καράβια, κατασκευάζοντας πλοία για τη μεταφορά σιτηρών. Για την κατασκευή ενός από αυτά θα κάνω μνεία. Καθώς γινόταν πολλή συζήτηση για την καθέλκυσή του στη θάλασσα, ο μηχανικός Αρχιμήδης το κατέβασε (στη θάλασσα) μόνος του με τη βοήθεια λίγων ανθρώπων. Αφού κατασκεύασε δηλαδή μια έλικα κατέβασε στη θάλασσα ένα τόσο μεγάλο σκάφος. Πρώτος ο Αρχιμήδης επινόησε την κατασκευή της έλικας.