Γλώσσα

 

ΓΛΩΣΣΑ 

Πρωταρχικό στοιχείο εθνικής ταυτότητας είναι η γλώσσα. Αυτή εκφράζει τα ήθη, τα έθιμα, τη νοοτροπία και την παράδοση ενός τόπου, είναι έκφραση του πολιτισμού ενός λαού. 

Γλωσσομάθεια

Είναι η γνώση μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών. Η σημασία της: 
 Η γλωσσομάθεια συμβάλλει στην πνευματική καλλιέργεια του ατόμου: 
 Η μελέτη μιας ξένης γλώσσας αναπτύσσει την κριτική ικανότητα και εμπλουτίζει τη σκέψη. 
 Η φοίτηση σε πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού προϋποθέτει τη γνώση ξένης γλώσσας. 
 Η συγκριτική εξέταση με μια άλλη γλώσσα παρέχει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να γνωρίσει καλύτερα την εθνική του γλώσσα, να συνειδητοποιήσει τη μοναδικότητά της. 
 Ευνοεί τις διεθνείς συνεργασίες, διευρύνει το πλαίσιο των συναλλαγών. 
 Η γνώση μιας ξένης γλώσσας συνιστά ισχυρό επαγγελματικό εφόδιο, για ανεύρεση εργασίας αλλά και για επαγγελματική ανέλιξη. 
 Το εφόδιο αυτό γίνεται ακόμη σημαντικότερο σε χώρες με ανεπτυγμένο τον τομέα του τουρισμού, όπως η χώρα μας. 
 Η γλωσσομάθεια ευνοεί τη βαθύτερη επικοινωνία μεταξύ των λαών. 
 Ο άνθρωπος μπορεί έτσι να έχει μια ουσιαστική επαφή με τον τρόπο σκέψης, τη νοοτροπία, τον πολιτισμό ενός άλλου λαού. Η επαφή αυτή τον βοηθά να απαλλαγεί από προκαταλήψεις και στερεότυπα. 
 Η ανάπτυξη του τουρισμού και η καθιέρωση των ταξιδιών ως μέσου ψυχαγωγίας επιβάλλουν τη γνώση ξένων γλωσσών. 

Αρνητικά της γλωσσομάθειας 

 Η ανάλωση πολύ χρόνου για την εκμάθηση ξένων γλωσσών σε βάρος της καλλιέργειας της εθνικής γλώσσας. 
 Αίσθημα μειονεξίας από τη σύγκριση με τις κυριαρχούσες γλώσσες, όπως είναι σήμερα η αγγλική. Μια τέτοια διάθεση προκαλεί ξενομανία και μιμητισμό. 
 Ο κίνδυνος αλλοίωσης της εγχώριας γλώσσας, όταν ξενικοί όροι ή εκφράσεις υποκαθιστούν αντίστοιχους εθνικούς. 

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 

 Αδιάκοπη καλλιέργεια για 4000 χρόνια ως προφορικός και 3000 χρόνια ως γραπτός λόγος. 
 Ο λεξιλογικός πλούτος της εκφράζει λεπτές σημασιολογικές αποχρώσεις και διαθέτει άπειρες εννοιολογικές δυνατότητες. 
 Η δύναμη αφομοίωσης ξένων λέξεων. 
 Έχει τροφοδοτήσει τον παγκόσμιο πολιτισμό με βασικές έννοιες-λέξεις. Έντονη η παρουσία της στο λεξιλόγιο των ευρωπαϊκών χωρών και μάλιστα σε απαιτητικές μορφές επικοινωνίας, όπως είναι η επιστήμη και ο πολιτικός λόγος.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 

 Συρρίκνωση λεξιλογίου, λεξιπενία. Περιορίζεται έτσι το γλωσσικό όργανο σε τέτοιο βαθμό που γίνεται ανεπαρκές. 
 Εκτεταμένη χρήση αρκτικόλεξων - συντομογραφιών. 
 Λάθη, νεολογισμοί και γραμματικές παρατυπίες. 
 Αδυναμία ακριβούς διατύπωσης, συνθηματική και απλουστευτική γλώσσα. 
 Μεγάλη και αδικαιολόγητη εισροή ξενικών λέξεων και εκφράσεων. 
 Χρήση των “greeklish” στο γραπτό λόγο - των νέων κυρίως. 

ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΛΕΚΤΟΣ

 Η γλώσσα είναι το μέσο επανάστασης των νέων. Οι νέοι κάθε γενιάς έχουν την τάση να διαφοροποιούνται με το ντύσιμο, τη συμπεριφορά και τη γλώσσα από τις προηγούμενες γενιές διαμορφώνοντας τη δική τους ταυτότητα και εκφράζοντας την αντίδρασή τους. 
 Η γλώσσα των νέων αποτελεί κώδικα της ηλικιακής τους ομάδας, στοιχείο συνοχής της ομάδας. Είναι λοιπόν πιθανό ότι η διαφοροποίηση της γλώσσας των νέων δεν οφείλεται στην «ελλιπή» τους παιδεία αλλά στην ανάγκη τους να ενταχθούν σε μια ομάδα.

ΑΙΤΙΑ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΕΝΔΕΙΑΣ

Η απουσία μελέτης και επαφής με το βιβλίο, η ελλιπής παιδεία, η κυριαρχία της εικόνας έναντι του λόγου στις σύγχρονες κοινωνίες, το χαμηλό γλωσσικό επίπεδο που συχνά χαρακτηρίζει τα ΜΜΕ και τα άλλα μέσα ψυχαγωγίας, σε συνδυασμό με τον άγονο μιμητισμό ξένων στοιχείων και τρόπου ζωής, αποπροσανατολίζει, ώστε το ενδιαφέρον για τη γλώσσα να ατονεί σημαντικά. 

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ 

 Ο αγώνας για τη γλωσσική καλλιέργεια είναι παράλληλος με την προσπάθεια τόνωσης της πνευματικής και πολιτιστικής ζωής της κοινωνίας. Μόνο όταν ο άνθρωπος νιώσει επάρκεια και πληρότητα με τα πνευματικά και πολιτιστικά δημιουργήματα του τόπου του, θα πάψει να μιμείται δουλικά τη γλώσσα και τα πρότυπα των ξένων. 
Ρόλος φορέων αγωγής: 
Εκπαίδευση: 1) Βελτίωση της διδασκαλίας της γλώσσας και της λογοτεχνίας σε όλη την ιστορική της διαδρομή, 2) ύπαρξη οργανωμένων βιβλιοθηκών, 3) καλλιέργεια φιλαναγνωσίας, επαφή με το βιβλίο, 4) παιδεία ανθρωποκεντρική, που να αποσκοπεί στην πνευματική καλλιέργεια, 5) δημιουργία και συμμετοχή σε εκδηλώσεις που προβάλλουν τη γλώσσα, τη λογοτεχνική δημιουργία και φέρνουν τους μαθητές σε γνωριμία με τους συγγραφείς. 
Οικογένεια: 1) Ουσιαστική επικοινωνία, ανάπτυξη διαλόγου 2) κίνητρα και ερεθίσματα για την ανάπτυξη πολύπλευρων ενδιαφερόντων στα παιδιά, 3) εξοικείωση με το βιβλίο (κυρίως μέσα από το παράδειγμα των γονέων) 
ΜΜΕ: 1) Οι εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει να διακρίνονται για την παιδεία τους και τη σε βάθος γνώση της γλώσσας, 2) εκπομπές που προβάλλουν το βιβλίο και τους πνευματικούς ανθρώπους ως πρότυπο ζωής. 
Πολιτεία: 1) Οικονομικές διευκολύνσεις στους νέους για τη συμμετοχή τους σε πολιτιστικές δραστηριότητες, 2) προβολή του πολιτισμού προς όλα τα κοινωνικά στρώματα, ώστε να μην είναι προνόμιο των λίγων, 3) λήψη μέτρων για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, 4) μέτρα για την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας και της πολιτισμικής ανάπτυξης (δημιουργία βιβλιοθηκών, εκδηλώσεις προβολής του βιβλίου κα.).
 
Καπούτση Σύρμω, φιλόλογος