Οδ. Ελύτης

Εισαγωγικά

O Οδ.Ελύτης, (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Αλεπουδέλη), γεννήθηκε στην Κρήτη. Δραστήριο και ανήσυχο πνεύμα, μας έδωσε μια μεγάλη παραγωγή τόσο πρωτότυπου λογοτεχνικού λόγου, πεζού και ποιητικού, όσο και μεταφραστικού. Το έργο του και πιο συγκεκριμένα η ποιητική του δημιουργία, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι διακρίνεται από κάποια χαρακτηριστικά ως προς τη γλώσσα, το ύφος και τη στιχουργική. Αυτά τα στοιχεία μαζί με το στοιχείο της "ελληνικότητας" της ποίησής του αποδίδουν τόσο τη λογοτεχνική ταυτότητα του Ελύτη όσο και τους λόγους για τους οποίους αγαπήθηκε και τιμήθηκε με το Νόμπελ Ποίησης στη Στοκχόλμη το 1979. 
Ξεκινώντας από την ποιητική του γλώσσα, αυτή θα μπορούσαμε να πούμε ότι διακρίνεται από τα εξής βασικά χαρακτηριστικά: 
- Επίδραση της νεώτερης ελληνικής λυρικής ποίησης, του Σολωμού, του Κάλβου και του Καβάφη, αλλά και των Γάλλων ποιητών Paul Eluard και Perre Jean Jouve.
- Επίδραση του λόγου του Μακρυγιάννη, που χαρακτηρίζεται κυρίως για τη λιτότητα, την απλότητα, την αυθεντικότητα, τη γνησιότητα. 
- Επίδραση από το λόγο του Ευαγγελίου και τη Βυζαντινή υμνογραφία. 
- Ακόμα μια πηγή επίδρασης είναι η Δημοτική ποίηση και τα Δημοτικά τραγούδια. 
- Η επίδραση που άσκησε το κίνημα του υπερρεαλισμού, που κυριαρχούσε εκείνη την εποχή, με βασικό χαρακτηριστικό ότι κινείται ανάμεσα στην αλήθεια και τη φαντασία. 
Το ύφος της ποίησης του Ελύτη έχει πολυσύνθετη μορφή και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συγχρόνως λιτό και εκφραστικό, έντονα συναισθηματικό, περιγραφικό, γεμάτο σχήματα λόγου και εικόνες, μεταφορικό και ρεαλιστικό συγχρόνως. Με σιγουριά θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε τολμηρό και πρωτότυπο από τον ασυνήθιστο συνδυασμό λέξεων και εννοιών με γνώμονα τη φαντασία και το όνειρο. Όταν το επιθυμεί ο ποιητής η ποίησή του μεταφέρεται σε ένα επίπεδο μεταφυσικό, θρησκευτικό, υπερκόσμιο. 
Η στιχουργική και η μετρική διακρίνονται από τη χρήση μετρικών μορφών και ομοιοκαταληξιών. Ο ελεύθερος μορφικά στίχος ακολουθεί περισσότερο κανόνες εσωτερικού ρυθμού και μουσικότητας, απόδειξη μιας νεωτερικής ποιητικής που συνδυάζει τολμηρά την παράδοση της βυζαντινής υμνογραφίας και του δημοτικού τραγουδιού με τη σύγχρονη τάση του συμβολισμού, και κυρίως του υπερρεαλισμού. 
Ο λόγος, συχνά ακατανόητος, προκαλεί τον αναγνώστη - ακροατή του να διαισθανθεί και να συναισθανθεί, να κατανοήσει ελεύθερα, αφήνοντας στη φαντασία του το φανέρωμα των ορατών και αοράτων αληθειών. Το αίσθημα της ελευθερίας είναι η αποκάλυψη του κόσμου του ποιητή, που προκαλεί αναγνώστες και ακροατές να προσεγγίσουν την ποιητική του τέχνη, που βασίζεται από τη μια στην ελληνική παράδοση και φύση και από την άλλη στις εσωτερικές σκέψεις, αισθήματα, εμπειρίες του Ελύτη. 
Η ποίηση του Ελύτη δίνει τη δυνατότητα ανάδειξης των θέσεων του ποιητή: ο άνθρωπος πρέπει να εναρμονίζεται τηρώντας το αρχαιοελληνικό "μέτρον" μέσα στον Κόσμο που τον περιβάλλει, να μην ξεχνά πως είναι αναπόσπαστο τμήμα του και οφείλει να υπακούει τους αιώνιους κανόνες της ζωής. Η ποίησή του είναι μια πρόκληση, ένας ανοιχτός ορίζοντας. 
Επίσης, βασικό στοιχείο είναι η Ελληνικότητα της ποίησης του Ελύτη, η αγάπη και η λατρεία του ελληνικού στοιχείου. 
Στοιχειοθετείται:
- από τη λατρεία της ελληνικής γλώσσας και της αδιάσπαστης συνέχειας και ενότητάς της ανά τους αιώνες, από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Ας θυμηθούμε το στίχο του "τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική", 
- από τη λατρεία της ελληνικής λογοτεχνίας και παράδοσης, που δηλώνεται κυρίως μέσα από επιρροές στη στιχουργική, 
- από τη λατρεία της ελληνικής ψυχής, της ελληνικής ηθικής και των αιωνίων αρχών και αξιών, που διακατέχουν τον Έλληνα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, όπως το "μέτρον", ο "έρωτας", η "αρμονία", η "ελευθερία", ο "ορθολογισμός" και το "θεϊκό", το "κάλλος", το "αγαθόν", 
- από τη λατρεία της χριστιανικής πίστης - Ορθοδοξίας, 
- από τη λατρεία της ελληνικής φύσης, του ζωοδότη ελληνικού ήλιου και φωτός, της θάλασσας και της υπόλοιπης φύσης, που γεννούν αισθήματα ζωντάνιας, αισιοδοξίας και χαράς, έρωτα, ο οποίος λειτουργεί ως δημιουργική και ζωογόνος δύναμη πληρότητας, ευτυχίας. Ένας ήλιος που φωτίζει και αποκαλύπτει αλήθειες αιώνιες, 
- από τη λατρεία του ελληνικού πολιτισμού με την έννοια της δημιουργίας, της ελευθερίας, του ανθρωπισμού, 
- από τη λατρεία της ελληνικής ιστορίας, των μεγάλων επιτυχιών και των δύσκολων στιγμών. 
Ολοκληρώνοντας αυτές τις λίγες επισημάνσεις για την ποιητική δημιουργία του Ελύτη, μπορούμε να συνοψίσουμε πως ο ποιητής "του ήλιου" είναι ένα τεχνίτης του λόγου, ένας αληθινός λογοτέχνης - καλλιτέχνης. Η ποίησή του σου αφήνει μια αίσθηση γλυκύτητας, που απορρέει από το συνδυασμό του λυρισμού, της τρυφερότητας, της ευαισθησίας και της μουσικότητας, και του επικού στοιχείου, της δύναμης, της ηθικής δράσης. 
 
«ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ», Σκαπέτη Δ. Ευθυμία, διασκευή