ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 
A. ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
 

Είδος

Εισάγονται με:

Χρησιμοποιούνται :

Ειδικές

ότι, πως, που

π.χ. Μου είπε ότι θα έρθει αύριο.

υποκείμενο, αντικείμενο, επεξήγηση

 

Βουλητικές

να

π.χ. Πρέπει να αγοράσω ένα δώρο.

υποκείμενο, αντικείμενο, επεξήγηση

Ενδοιαστικές

μήπως, μη (δεν), να μη

π.χ. Φοβάται μήπως δε μας προλάβει

υποκείμενο, αντικείμενο, επεξήγηση

Πλάγιες ερωτηματικές

ερωτηματικές αντωνυμίες, ερωτηματικά επιρρήματα, (μερικής άγνοιας) ή

συνδέσμους: αν, μη, μήπως,  (ολικής άγνοιας)

π.χ. Με ρώτησε αν θα φύγουμε.

υποκείμενο, αντικείμενο, επεξήγηση

Αναφορικές ονοματικές

αναφορικές αντωνυμίες (που, ο οποίος, όποιος(-δήποτε),         όσος(-δήποτε), ό,τι, κλπ.

π.χ. Όποιος δουλεύει κουράζεται. Θα βραβευθούν οι μαθητές που διακρίθηκαν στο διαγωνισμό.

υποκείμενο, αντικείμενο, κατηγορούμενο, ονοματικός προσδιορ. (επιθετικός ή ετερόπτωτος)

 

Β. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 

Είδος

Εισάγονται με:

Χρησιμοποιούνται:

Αιτιολογικές

γιατί, διότι, επειδή, αφού, που, μια και, καθώς, εφόσον, μια που,

π.χ. Θύμωσε που του έκανες παρατήρηση.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας

Τελικές

για να, να

π.χ. Βιάζομαι (για) να φτάσω πριν νυχτώσει.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού

Αποτελεσματικές

ώστε (να), που (να),

π.χ. Φώναζαν τόσο, που τους άκουγα από το δρόμο.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί του αποτελέσματος

Υποθετικές

αν, εάν, άμα, έτσι και, σε περίπτωση που,

π.χ. Αν προσπαθήσεις αρκετά, θα τα καταφέρεις: Υποθετικός λόγος, εκφράζει το πραγματικό

Αν είχες προσπαθήσει αρκετά, θα τα είχες καταφέρει: Υποθετικός λόγος, εκφράζει το αντίθετο του πραγματικού

επιρρηματικοί προσδιορισμοί της υπόθεσης ή του όρου

Εναντιωματικές

(ή παραχωρητικές)

αν και, ενώ, μολονότι, μόλο που, παρόλο που, και ας, και αν, και να, παρ’ ότι

π.χ. Συνέχισε το θόρυβο ενώ έβλεπε την ενόχλησή μου.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί εναντίωσης ή παραχώρησης

Χρονικές

Ταυτόχρονο: όταν, όποτε, σαν, όσο, καθώς, ενόσω, ενώ, εκεί που,

π.χ. Όσο θα ψήνεται το γλυκό, ετοίμασε το σιρόπι.

Προτερόχρονο: άμα, αφού, αφότου, μόλις, μετά που, όποτε, όταν, σαν,

π.χ. Μόλις συναντηθήκαμε μου είπε τα άσχημα νέα.

Υστερόχρονο: μέχρι να/που, όσο να/που, πριν (να), προτού (να), ωσότου (να), ώσπου (να), όποτε,

π.χ. Να τακτοποιήσεις το δωμάτιό σου πριν φύγεις.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου

Αναφορικές επιρρηματικές

αναφορικά επιρρήματα: όποτε(-δήποτε), όπου(-δήποτε), όπως(-δήποτε), όσο, σαν,

π.χ. Προσπάθησε όσο μπορείς περισσότερο.

επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τόπου, του χρόνου, του τρόπου, του ποσού, της παρομοίωσης, της συμφωνίας